بازرگانی-مالی

فهرست

عنوان                                                                                           صفحه

مقدمه                                                                                                 

درباره کمیته بازل

مهمترین اقدامات کمیته بازل

مفهوم بنیادی کفایت سرمایه

زیرمجموعه‌های کمیته بازل

سابقه کمیته بازل

مدیریت ریسک

اصول مدیریت ریسک مرتبط با اصول بانکداری

مهمترین ریسکهای بانکی از نظر کمیته بازل

بازل I چیست؟

بازل II چیست؟

تفوات بازل I و II

منابع

درباره کمیته بازل

فعالترین نهاد بین‌المللی درگیر نظام بانکی کمیته بازل است. ایجاد کمیته بازل در پاسخ به یک ضرورت جهانی برای همکاری در زمینه‌های نظارت بانکی و از جمله ارائه رهنمود و توصیه‌های نظارتی و ترغیب همگرایی در استفاده از استانداردها و شیوه‌های نظارتی بانکی در کشورهای عضو و دیگر کشورهای غیر عضو به منظور تأمین سلامت و ایمنی بانکها و حفظ استمرار آن مؤثر بوده است.

منبع: شاهرخی، غلام‌رضا، کمیته بازل، مجله بانک و اقتصاد، شماره 7، صفحه 48 و 49.

 

این کمیته یکی از چهار کمیته اصلی بانک تسویه بین‌المللی است که در سال 1974 که مرکب از نمایندگان ارشد بانک مرکزی و تعدادی از کشورهای عمده صنعتی دنیا که هم اکنون 13 عضو دارد معمولاً هر سه ماه یک بار توسط بانک تسویه بین‌المللی (BIS) به عنوان دبیرخانه دائمی در شهر بازل تشکیل می‌گردد. نام اصلی کمیته، کمیته نظارت بر مدیریت بانکها است که به کمیته باسل معروف است.

منبع: about the Basel committee, availableat: www.bis.org

 

مهمترین اقدامات کمیته باسل:

1-   تهیه و انتشار اصول پایه در نظارت بانکی

2-   مقررات مربوط به کفایت سرمایه

3-   ایجاد پوشش نظارتی برای بانکهای فعال در سطح بین‌المللی

4-   شناخت مسائل مهم ادارع بانکها و ارتقاء سطح کیفی مدیریت بانک و بانکداری در سرتاسر جهان

منبع: حسینی، علی، کمیته باسل چیست، روزنامه آفتاب، 26 شهریور 1385

 

زیرمجموعه‌های کمیته بازل

1-   گروه اجرایی اصلاح و هماهنگ‌سازی سرمایه (AIG)

Accord Implementation Group

2-   گروه توسعه و سیاستها (PDG)

Policy Development Group

3-   گروه حسابداری (ضربت حسابداری) (ATF)

Accounting Task Force

4-   گروه روابط بین‌الملل (ILG)

International Liaison Group

منبع:

About the bazel committee available at : www. Bis.org

 

AIG ← گردهمایی را برای بحث در مورد رویکردهای به اجرای بازل ارائه می‌دهد. هم اکنو زیر گروههایی دارد در مورد مسائل ویژه مربوط به اجرای بازل 2 بحث می‌کند.

1- زیر گروه تأیید اعتبار: در مورد مسائل مربـوط به تأیید اعتبار سیستـم‌های استفاده بـرای

تولید و رتبه‌بندی را بررسی می‌کند.

2- زیر گروه ریسک عملیاتی: به مسائل عمدتاً مربوط به اجرای رویکردهای اندازه‌گیری پیشرفته بانکها برای ریسک عملیاتی می‌پردازد.

 

PDG ← که جایگزین گروه ضربت سرمایه قبلی کمیته شده و هدف اصلی آن به پشتیبانی کمیته به شناسائی و بازنگری مسائل نظارتی ضروری در جائی که مناسب است و پیشنهاد و ایجاد و خط مشهایی است که سیستم بانکداری سالم و استاندارد نظارتی را بالا تقویت کند.

هفت گروه به PDG گزارش می‌دهند:

1-   گروه مدل سازی و مدیریت ریسک

2-   گروه ضربت تحقیقات

3-   گروه نقدینگی

4-   گروه تعریف سرمایه

5-   گروه نظارت بر سرمایه بازل II

6-   گروه دفتر معاملاتی

7-   گروه قطعنامه بانکی بین مرزی

 

1- به عنوان یک نقطه تماس کمیته با صنعت در مورد آخرین پیشرفتها در اندازه‌گیری و مدیریت ریسک می‌کند.

2- به عنوان محل و بحث و مناظره برای اقتصاددانان به منظور تبادل اطلاعات و پرداختن بر پروژه‌های تحقیقاتی در مورد مسائل ثبات مالی و نظارت عمل می‌کند.

3- به عنوان یک محل و بحث و تبادل نظر برای تبادل اطلاعات در مورد رویکردهایی به نظارت و تنظیم ریسک نقدینگی عمل می‌کند.

4- روندهای ضروری و ابزارهای سرمایه مجاز در حوزه‌های قضایی عضو را بررسی می‌کند.

6- به مسائل مربوط به کاربرد بازل II برای ریسکهای ویژه ناشی از فعالیتهای تجاری می‌پردازد.

7- مقایسه سیاستهای مالی و چهارچوبهای حقوقی و حل و فصل دعاوی بانکهای دارای عملیات قابل توجه بین مرزی

 

ATF ← در جهت تضمین اینکه، روندها و استاندارهای حسابداری و حسابرسی در جهت مدیریت ریسک سالم در مؤسسات مالی عمل می‌کند و دیسبیلین بازارها را از طریق شفاف‌سازی پشتیبانی می‌کند.

سه زیرگروه دارد:

1- زیرگروه مسائل چهارچوب مفهومی: به پروژه‌های هیأات استاندارد حسابداری بین‌المللی و هیأت حسابداری مالی در ایالات متحده نظارت کرده و پاسخ می‌دهد.

2- زیرگروه فعالیتهای ابزارهای مالی: اجرای استانداردهای حسابداری بین‌المللی مربوط به ابزارهای مالی و ارتباطات بین فعالیت‌های حسابداری در این زمینه را ارزیابی می‌کند.

زیرگروه حسابرسی: اطلاعات مالی قابل اطمینان را با بررسی مسائل کلیدی حسابداری از چشم‌انداز نظارت بر بانکداری تقویت می‌کند.

 

ILG ← جایگزین گروه ارتباطات اصول هسته شده که به طور قابل توجهی متمرکز بر اجرای اولیه و تجدیدنظر بعدی اصول هسته‌ئی نظارت مؤثر بر بانکداری است و محل تبادل نظری برای تعمیق مشارکت ناظران در کمیته در سرتاسر جهان در دامنه وسیعتری از مسائل ارائه می‌دهد.

دو زیر گروه دارد:

1-   کارگروه سرمایه

2-   کارگروه کارشناسان ضدبولشویی و مبارزه با تأمین مالی تروریسم

منبع: About the bazel committee available at : www. Bis.org

 

سابقه کمیته بازل:

1- پس از تحولات و رخدادهای مهم اقتصادی در سه دهه اخیر قرن بیستم و تغییرات سریع تکنولوژی و اهمیت صنعت بانکداری در پیشرفت اقتصادی کشورهای بانک تسویه بین‌المللی در سال 1974 کمیته‌ای را برای مسائل مالی بانکداری باسل را بنیان نهاد.

در سال 1984 این کمیته اسناد و مدارکی را منتشر ساخت که یکپارچگی بین‌المللی را در سنجش و اسناد عنوان شد که بعدها به نام توقعات سرمایه معروف شد.

در همین توافقاتی از سوی اعضای این کمیته انتشار یافت:

1-   چگونگی محاسبه سرمایه بانکها

2-   چگونگی بررسی میزان ریسک سرمایه و تعیین نرخ ریسک سرمایه را نام ببرید.

 

در سال 1991 اصلاحیه‌ای منتشر ساخت که بر مبنای آن اندوخته‌های مطالبات بانک زمانی جنبه دارائی‌های انها محسوب می‌شود که این مطالبات جزء دارائی بانک به حساب نیاید.

در سال 1993 در مورد ریسکهای نرخ بهره تحلیلی منتشر ساخت.

در سال  1994 اصلاحیه‌ای از سوی این کمیته در مورد ریسکهای اعتبارات ترازهای بانکی.

در سال 1995 اصلاحیه‌ای دیگر نیز در مورد ترازهای بانکی منتشر ساخت.

در ژانویه 1996 نیز اصلاحیه‌ای در مورد به حساب آوردن ریسکهای بزار در حساب ملزومات سرمایه‌ای توسط این کمیته انتشار یافت.

در ژانویه 2001 میلادی با طرح یک تغییر عمده در ساختار این سازمان بوجود آورد که بنام تواقعات سرمایه‌ای جدید (بازل II) بوجود آورد.

آخرین اصلاحیه منتشر شده توسط این کمیته در نیمه سال 2004 انجام شده که اهداف و نظرات این کمیته 2006 میلادی تعیین نمود.

البته تا این اواخر کمیته بازل برنامه‌های آموزشی فعال را در مسائل نظارت بانکداری هدایت کرده استو کنفرانسهائی را نیز برگزار می‌کند.

History of the Bazel committee and its membership, available at : www.bis.org

 

مفهوم بنیادی کفایت سرمایه:

سرمایه رکن مهمی پشتوانه مالی هر بانک است که بانک را قادر می‌سازد هنگام رویارویی با مشکلات اقتصادی توانایی بازپرداخت بدهی خود را داشته باشد. نقش مهمی در ثبات مالی بانکها و انگیزه‌های ریسک‌پذیری آنها ایفا می‌کند. از آنجا که تضمین نگهداری وجوه منابع سرمایه‌یی معتبر موجب کاهش ریسک‌پذیری بانکها می‌گردد لذا یکی از شاخص‌های مهم ارزیابی بانکها نسبت کفایت سرمایه است.

این نسبت اولین بار در سال 1988 توسط کمیته بازل یه بانکهای دنیا معرفی گردید. کمیته بازل آن سال مجموعه یی از شروط حداقل سرمایه را به بانکها پیشنهاد کرد که بعدها به پیمان بازل معروف شد.

منبع: حسینی، علی، کمیته بال چیست، روزنامه آفتاب، 26 شهریور 1385

 

نسبت کفایت سرمایه: لزوم نگهداری مقدار مشخصی سرمایه موضوعی است که اهمیت مورد توجه بانکها است. بانکها واسطه وجوه هستند یعنی وجه نقد را از سپرده‌گذاران گرفته و اقدام به اعطای تسهیلات می‌نمایند در این فرایند ممکن است برخی از وام‌گیرندگان قادر با مایل به پرداخت وام نباشد در این صورت تنها مبلغی که بانک می‌تواند به آن تکیه کند سرمایه بانک وجود داشته باشد که ما این رابطه را نسبت کفایت می‌نامیم.

یا به عبارت دیگر نسبت سرمایه بانک به دارایی‌های توأم با ریسک آن نباید کمتر از 8 درصد نباشد یعنی به ازای هر 100 واحد دارایی ریسک‌پذیر با ضریب ریسک 8 درصد معادل 8% سرمایه مورد نیاز است.

منبع: سباح، سجاد، بیک محمدی، جبران 8 آشنایی با مقررات بال 2، ماهنامه الکترونیکی بانک مسکن شماره 96 سال 15/10/1378

 

مدیریت ریسک یا خطر (بانکداری الکترونیک)

ریسک: احتمال تحقق نشدن پیش‌بینی‌های آینده تعریف می‌شود.

استراتژی و عکس‌العمل افراد و سازمانها در مقابل ریسک اغلب متوجه حذف یا پنهان کردن اثر آن می‌شود و این متد برای مدت کوتاهی می‌تواند اثربخش باشد و در صورت عدم توجه در بلندمدت خود را به یک بحران ظاهر می‌گرداند و از این برای حل این مسأله، مدیریت ریسک می‌باشد نه حذف آن که در این صورت از شوک ناگهانی جلوگیری کرده بلکه بهترین استفاده را نیز از فرصت ایجاد شده کسب می‌نماید.

مدیریت ریسک تعریف شده توسط کمیته بال ذکر می‌نماید سرمایه باید بیش از 8% مجموعه ریسک مهم و اثرگذار بر فعالیت باشد به عبارت دیگر مجموعه سه ریسک باید کمتر از 5/12 برابر سرمایه بانک باشد.

منبع: صفدری، نفسیه، جایگاه مدیریت ریسک در بانکداری، روزنامه دنیای اقتصاد شماره 361 صفحه 12 تاریخ 13/4/87

 

بانکداری الکترونیک

فرایند خرید، فروش، یا تبادل کالا، خدمات و یا اطلاعات از طریق شبکه‌های رایانه‌ای مانند اینترنت است یا نوآوری تکنولوژیک و رقابت میان سازمانهای بانکداری که قصد ورود به این حرفه را دارند اینئ مکان را بوجود می‌آورد تا طیف گسترده‌ای از انواع تولیدات و خدمات بانکی، قابل دسترسی و ارایه به مشتریان کوچک و بزرگ باشد و امکاناتی که از طریق کانال توزیع الکترونیک فراهم می‌شود روی هم رفته به آن به بانکداری الکترونیک گفته می‌شود.

منبع: توربن لید فرمک لین و درب ترجمه دکتر اصغر صرافی‌زاده، «فناوری اطلاعات برای مدیریت» انتشارات ترمه 1386

 

امتیازات مهم ابداعات تکنولوژیک و توسعه سریع توانائیهای بانکداری الکترونیک دربرگیرنده هم ریسک و هم امتیازاتی است از این لازم بود که بانکها با احتیاط اصول مربوط به مدیریت ریسک را شناسایی کنند.

این پیشرفتها کمیته نظارت بازل را بر آن داشت تا در سال 1998 یک مطالعه مقدماتی روی معضلات مدیریت ریسک بانکداری و پول الکترونیک انجام دهد. کمیته بازل در اکثر 2000 گروه گروه بانکداری الکترونیک خود را در مورد مدیریت ریسک مسائل نظارتی ناشی از توسعه بانکداری الکترونیک انتشار داد.

منبع:

''Risk management for Electronic Banking'', Executive summary, available at: www.bis.org

 

چالشهای مدیریت ریسک بانکداری الکترونیک:

گروه بانکداری الکترونیک در بررسی ویژگیهای پایه بانکداری الکترونیک شماری از چالشهای مدیریت ریسک را به شرح زیر برشمرد:

1- سرعت غیرمنتظره تغییرات مربوط به ابداعات الکترونیک در زمینه ارائه خدمات به مشتری

2- ماهیت جهانی شبکه‌های الکترونیک باز

3- یکپارچه شدن کاربردهای بانکداری الکترونیکی با سیستم های کامپیوتری

4- وابستگی رو به افزایش بانکها به طرفهای ثالث که تکنولوژی اطلاعات لازم را فراهم می‌کند.

چرا اصول مربوط به مدیریت ریسک به عنوان نیازهای مطلق یا حتی بهترین رویه‌ها مطرح نمی‌شود.

1- کمیته بازل بر این باور است که تعیین جزئیات نیازهای مربوط به مدیریت ریسک در زمینه بانکداری الکترونیک ضد تولید باشد.

2- کمیته این موضوع را مورد توجه قرار داده که وضعیت هر بانک با بانک دیگر متفاوت است و از این رو هر بانک شیوه خاص مناسب با مقیاس عملیات بانکداری الکترونیک خودش را لازم دارد.

اصول مدیریت ریسک به منظور شفافیت روی سه محور موضوعی گسترده قرار می‌گیرد.

1-   مراقبتهای مدیریت و هیأت مدیره (اصول 1 تا 3)

2-   کنترل های ایمنی (اصول 4 تا 10)

3-   مدیریت ریسک شهرتی و حقوقی (اصول 11 تا 14)

 

14- اصول مربوط به مدیریت ریسک بانکداری الکترونیک

1- مراقبت مؤثر مدیریت در فعالیتهای مربوط به بانکداری

2- ایجاد یک فرایند جامع کنترل ایمنی

3- برخورداری از یک نظارت مدیریت و پشتکار دقیق و جامع در روابط با منابع بیرونی و سایر وابستگی‌ها به شخص ثالث

4- احراز هویت مشتریان بانک‌های الکترونیک

5- پذیرش مسئولیت حسابدهی برای معاملات بانکداری الکترونیک

6- تدبیر مناسب برای اطمینان از تفکیک وظایف

7- ایجاد کنترل‌های مناسب برای صدور مجوز درون نظام‌های بانکداری الکترونیک، پایگاه‌های داده و کاربری ها

8- یکپارچگی داده‌ها در معضلات، سوابق و اطلاعات بانکداری الکترونیک

9- انجام حسابرسی‌های روشن از معاملات در بانکداری الکترونیک

10- محرمانه بودن اطلاعات کلیدی بانک

11- افشای مناسب خدمات بانکداری الکترونیک

12- حفظ حریم خصوصی اطلاعات مشتریان

13- ظرفیت سازی، تداوم سبک و کار و نیز برنامه‌ریزی اضطراری برای اطمینان از دسترس بودن سیستم‌ها و خدمات بانکداری الکترونیک

14- برنامه‌ریزی پاسخ به حوادث

 

الف) مراقبت های مدیریت و هیأت مدیره

1- به طور خاص هیأت مدیره اطمینان حاصل کند که آیا برنامه‌های بانکداری الکترونیک به روشنی با اهداف استراتژیک بنگاه در هم آمیخته است؟

2- آیا یک تحلیل ریسک از فعالیت‌های بانکداری الکترونیک به عمل آمده است؟

3- آیا فرایندهای مناسبی به کاهش ریسک‌های مشخص در نظر گرفته شده است؟

 

ب) کنترل‌های ایمنی

1- آیا امنیت کافی برای زیرساخت‌ها به منظور حفظ قلمرو‌های مناسب و محدودیت‌های ناشی از فعالیت‌های کـاربران بیرونی و درونی و یکپـارچگی اطلاعات و سوابق معاملات مورد

توجه قرار گرفته است.

2- اطمینان از وجود سرنخ‌های حسابرسی روشن برای همه معاملات مربوط به بانکداری الکترونیک

 

مدیریت ریسک شهرتی و حقوقی

بانک‌ها در کل مسئولیت دارند تا راحتی لازم را در مورد افشای اطلاعات و حفاظت از اطلاعات خصوصی مشتری و ارلئه اطلاعات بازرگانی برای مشتریان خود فراهم آورند.

منبع

 

مهمترین ریسک‌های بانکی

بر اساس تقسیم‌بندی کمیته ریسک در بانک‌ها شامل – ریسک اعتباری- ریسک بازار عملیاتی می‌باشد ولی در اکثر کشورهای دنیا ریسک بانکی به موارد زیر تقسیم می‌شود.

1-   ریسک اعتباری- احتمال عدم برگشت اصل و فرع تسهیلات اعطا شده

2-   ریسک نقدینگی- احتمال عدم توان اجراء به تعهدات مالی کوتاه مدت

3-   ریسک بازار- خطا در پیش‌بینی‌های حاصل از نوسانات نرخ‌ها در بازار است:

الف) نرخ بهره    ب) نرخ ارز

4-   ریسک سرمایه- احتمال مواجه شدن با کمبود سرمایه لازم به عنوان آخرین پشتوانه در ذخیره مالی

5-   ریسک عملیاتی- زیان مورد انتظار (یا غیر منتظره) ناشی از خطاهای انسانی، ضعف فناوری یا عوامل بیرونی

 منبع: صدری، نفیسه، جایگاه ریسک در بانکها، مجله حسابداری و حسابرسی شماره 1561، صفحه 12 تاریخ 12/4/87

 

بازل I ← ظهور بازل I می‌تواند پس از بحران بدهی عدم بازپرداخت مکزیک در سال 1982 بازگردد.

اضطراب در مورد سرمایه از میان رفته بانکها عمده بین‌المللی که در نتیجه ریسکهایشان در کشورهای آمریکای لاتین و سایر کشورهای کمتر توسعه یافته و همچنین نگرانی در مورد رقابتهای مساوی که توسعه آن بانکهای ژاپنی و فرانسه از قیمت‌گذاری کمتر از حد واحدهای بین‌المللی به دلیل سرمایه پائینشان منتفع نشده بودند. از منطقهای عمده نهفته در بازل I می‌باشد.

Rosa maria lastva ''Risk-based capital vequivements an their impact upon the banking indsterg Basel II, 2004, p227

 

مقررات در بازل در سال 1988 تدوین و در آن دو مقوله اساسی کفایت سرمایه و طبقه‌بندی دارایی بانکها از لحاظ درجه ریسک اعتباری آنها پوشش داده شده است و این پیمان یک پیمان رسمی و یک قانون حقوقی الزام‌آور نیست.

منبع: شاهرخی، غلام‌رضا، کمیته بال، مجله بانک و اقتصاد شماره 7 صفحه 48 و 49.

در این پیمان نسبت سرمایه‌ دارائیها به جای نسبت بدهی به ارزش ویپه و نسبت سرمایه مبتنی بر ریسک اعتباری را به جای یک نسبت اهرمی ساده به عنوان شیوه‌های اندازه‌گیری سرمایه انتخاب کردند.

بازل I 5 بار در سالهای 1991- 1992- 1994- 1995- 1996 اصلاح شده است.

Rosa- maria- 228

 

سال 1996 مبحث بحث ریسک بازار به آن اضافه شد که بانک علاوه بر مدیریت ریسک اعتباری خود باید به مسائل از قبیل نوسان بازار سرمایه و پول نیز توجه داشته باشد و بانکها در بکارگیری ابزارهای مدیریت ریسک، از خطراتی همانند نوسانات نرخ ارز تغییرات نرخ مصون دارد.

منبع: شاهرخی، غلام‌رضا، کمیته بال، مجله بانک و اقتصاد شماره 7 صفحه 48 و 49

 

در پیمان سال 1988 رهنمودهای حفظ کفایت سرمایه برای مدیر یک ریسک کوشید ریسک اعتباری را با الزامات تقسیم‌بندی سرمایه به دو نوع سرمایه اصلی و سرمایه مکمل مدیریت نماید.

سرمایه اصلی

الف) سهام تمام پرداخت شده

ب) سهام ممتاز غیر انباشته دائمی

ج) ذخایر افشاء شده (اندوخته قانونی، اندوخته عمومی، صرف سهام و غیره)

 

سرمایه مکمل

الف) سهام ممتاز دائمی انباشته شده

ب) ذخایر تجدید ارزیابی

ج) ذخایر افشاء نشده

د) ذخیره معاملات مشکوک الوصل

ه) وام بدون اولویت دار با سررسید بیش از 5 سال

منبع: سیاح، سجاد، بیک محمدی جبران «آشنایی با مقررات بال 2» ماهنامه الکترونیک بانک مسکن شماره 96 تاریخ 15/10/87

 

بازل II

موافقت تام بازل 2 یک نوع موافقت‌نامه داوطلبانه بین مقامات بانکی اکثر کشورهای در حال توسعه می‌باشد این موافقت نامه بدین جهت بوجود آمد که بنگاه‌های کوچک و متوسط کشورهای اروپایی به دریافت وام از بانک بسیار وابسته بودند لذا ضرورت ایجاد می‌کرد تا نحوه اعطای وام از سوی بانک‌ها به مرسسات کوچک و بزرگ تغییر یافته تا دسترسی این قبیل مؤسسات به منابع مالی بانک آسان گردد و هدف از این موافقت‌نامه ایمن‌سازی نظام مالی بین‌المللی بود.

منبع: عطاریان، امیر، ارتقاء رقابت صادراتی بنگاه های کوچک ومتوسط مجله بررسی بازرگانی شماره 27

 

بازل II در ژانویه 2001 با انتشار یک طرح تغییر عمده در ساختار سرمایه این سازمان بوجود آورد که بنام توافقات سرمایه جدید که بازل II نامیده می‌شود.

مهمترین اهداف کمیته بازل 2 از این انتشار موارد زیر بوده است:

1- انعطاف‌پذیری بانک برای انتخاب گزینه های متفاوت در تعیین استراتژی ساختار سرمایه آنها

2- فعالیتهای جدیدی را در قالب آژانس بازرسی برای ارزیابی عملکرد داخلی بانکها برای بیم کردن سرمایه در ریسکهای آنها طرح‌ریزی کرده است.

3- قوانین جدیدی میان اعضاء برای افشای میزان سرمایه در بانک ها و وضعیت ریسک‌پذیری آنها در مقایسه با دیگر حاضران در بازار پول دنیا است.

منبع: علی زاده، حسین «استانداردسازی بانکداری در جهان» روزنامه آفتاب دوشنبه 24 دی 1383

 

مقررات بال 2 از نظر پوشش ریسک نه فقط ریسک اعتباری بلکه ریسک بازار ریسک عملیاتی را تحت مطالعه قرار داده است.

مقررات بال2 تأکید اساسی بر شفافیت بازار و انضباط بازار و مبارزه با پولشویی قرار داده

است.

رویکرد جدید بازل II در نظر ندارد سطح کلی سرمایه نظارتی را که هم اکنون بانکها دارند بالا و پایین بیاورد بلکه می‌خواهد آنها را نسبت به ریسک حساستر سازد و روح پیمان جدید تشویق استفاده از سیستم‌های داخلی برای اندازه‌گیری ریسک و تخصیص سرمایه است.

Rosa-maria p231-233

 

باسل 2 سه رکن اصلی دارد که در این رکن سعی شده است.

1-   محاسبه حداقل سرمایه مورد نیاز را انجام دهند.

2-   مدیران عالی بانک‌ها از صحت و سقم راهبردها، سیاستها و روش‌های اعمالی مطمئن شوند.

3-   چه گزارشهایی برای نهادهای نظارتی از قبیل بانک مرکزی و درون سازمانی لازم است.

منبع : www.bis.org

 

رکن اول

در رکن اول علاوه بر شمردن اجزای سرمایه اصلی و مکمل و ریسک اعتباری اقلام قابل کسر از سرمایه و نیز محدودیتهای هر کدام به صراحت ذکر می‌شود.

و همچنین مقررات جدید در ریسک را مورد توجه قرار می‌دهد ریسک بازار عملیاتی براساس این مقررات سرمایه بانک بتواند زیانهای احتمالی ناشی از ریسک بازار (کاهش ارزش پرکفوی بانک در اثر تغییرهایی مثل نرخ بهره تورم و ارز و همچنین ریسک عملیاتی (زیان ناشی از ضعف یا سوء استفاده افراد، فرایندها و رخدادها وقایع) را بپوشاند.

در رکن اول نحوه محاسبه میزان کفایت سرمایه است و اکثر کشورها بانک‌ها به دلیل اجرای حداقل راهکارهای باسل 2 روش‌های ساده مثل روش استاندارد برای ریسک اعتباری، روش استاندارد و برای بازار، روش شاخص پایه برای ریسک عملیاتی برگزیده اند.

منبع: progress on Basel II implementation, availbel at: www.bis.org

 

رکن دوم: مرور نظارتی یا تجدیدنظر مدیریت

درباره وظایف اعضای هیأت مدیره بانکها، مدیر عامل و سایر مدیران ارشد بانکها در قبال تدوین و تهیه راهبردها، سیاستها، دستورالعمل‌ها و روشهای کار و اطمینان از اجرای صحیح آنها است.با تأکید بر نظارت حضوری و غیرحضوری عمدتاً تأکید دارد مجموعه جریانهای نظارتی این اطمینان را حاصل نماید که هر یک بان‌ها فرایندهای داخلی سالم و بی‌عیب و نقص جهت محاسبه دقیق هر یک از ریسک‌های خود را داشته باشد.

Rosa maria- p233

 

رکن سوم: نظم بازار

 اشاره به افزایش میزان افشاگری صورتهای مالی بانکها در بازار سرمایه دارد افشاگری مفید و به موقع و مؤثر می‌تواند هم به سلامت بانکها کمک کند و هم انسـجام و ثبات مالی را

تحقق بخشد.

رکن سوم درباره نحوه و نوع گزارشها بحث می‌کند و این که چه گزارشهایی برای چه کسانی و در چه زمانی ارائه می‌شود.

دو نوع گزارش وجود دارد:

1) گزارش درون سازمانی: که مهمترین سؤال این است که چه گزارشهایی را مدیران عامل سازمان از مدیریت ریسک سازمان خود می‌خواهند که به چهار دسته تقسیم می‌شود

1-   گزارش مرتبط با ریسک اعتباراتی مثل گزارش روزانه حد مجاز مشتریان

2-   گزارش مرتبط با ریسک بازار مانند نوسان نرخ ارز

3-   گزارش مرتبط با ریسک عملیاتی مانند گزارش خطاهای انسانی

4-   سایر گزارش مرتبط با ریسک همانند تجزیه و تحلیل ریسک، استراتژی

2) گزارشهای برون سازمانی: این دسته برای ارایه به بانک مرکزی است که مهمترین آنها گزارش حداقل کفایت سرمایه است.

منبع:

Rose maria Roldun ''Basel II –an opportunity for convergence in the Eu, p27-28

 

تفاوت بازل I و II

باسل I

1-   ساده و آسان

2-   یک رکن و بیشتر حداقل سرمایه

3-   محاسبه حداقل سرمایه برای ریسک اعتباری و از سال 1996 ریسک بازار و فاقد بحث ریسک عملیاتی

 

باسل II

1- پیچیده و مشکل

2- دارای سه رکن

 3- همه ریسکها را در نظر می‌گیرد